Tin tức · 2026-09-10

CBAM bước vào giai đoạn thanh toán: những điều cốt lõi trong một lần đọc

Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon của EU (CBAM) bước vào áp dụng đầy đủ từ ngày 1 tháng 1 năm 2026. Nhà nhập khẩu không còn đối mặt một bài tập báo cáo, mà là cả một bộ dữ liệu phát thải đã kiểm chứng.

Giai đoạn chuyển tiếp đã hết - nay phải theo đúng lịch

Từ ngày 1 tháng 1 năm 2026 CBAM chuyển sang áp dụng đầy đủ: nhà nhập khẩu vượt ngưỡng khối lượng hằng năm phải xin giấy phép, và muộn nhất đến ngày 30 tháng 9 năm 2027 phải nộp tờ khai 2026, mua và nộp chứng chỉ CBAM.

Khác biệt lớn nhất so với giai đoạn chuyển tiếp là «báo cáo» trở thành «quyết toán»: khai, mua chứng chỉ, nộp chứng chỉ - không bước nào được bỏ qua. Với nhà nhập khẩu, thực ra chỉ có hai mốc cần để mắt: năm 2026 là năm thu thập dữ liệu, và ngày 30 tháng 9 năm 2027 là ngày khoá sổ. Giấy phép là điều kiện tiên quyết để khai, nên phần chuẩn bị nửa đầu năm thực chất là về giấy phép và dữ liệu.

Từ khoá trong tuân thủ đã trở thành «dữ liệu»

Câu hỏi trước đây là «các anh có chứng chỉ không»; nay là «các anh có dữ liệu không» - nhà cung cấp phải có khả năng cung cấp số liệu phát thải thực tế đã kiểm chứng. Chứng chỉ có thể tìm trên thị trường; dữ liệu chỉ có thể mọc ra từ chuỗi cung ứng. Đó là hai mức độ khó rất khác nhau.

Dữ liệu phát thải dùng được nằm trên nền hồ sơ về dây chuyền, năng lượng và quy ước đo đếm. Nếu không có gì trong đó được ghi chép hằng ngày, rất khó dựng lại vào cuối năm, và những con số tập hợp nước rút hiếm khi trụ được qua kiểm chứng. Nói cách khác, đây là một năng lực dài hạn của nhà cung cấp, không phải một việc làm mỗi năm một lần.

Những ngành nào được bao phủ, và mở rộng thế nào

Phạm vi hiện gồm thép, nhôm, xi măng, phân bón, hydro và điện. Kế hoạch: văn bản uỷ quyền cho thép dự kiến vào quý IV năm 2026; dệt may, nhôm và lốp xe tiếp theo trong năm 2027, trở thành bắt buộc trong giai đoạn 2028-2029.

Nghĩa là một ngành nằm ngoài danh sách hôm nay không hẳn miễn nhiễm mãi mãi - hướng mở rộng đã nằm trên lịch.

Người mua nên chuẩn bị trước những gì

Thứ nhất, liệt kê các nhà cung cấp thuộc những ngành đó và xác nhận từng bên một xem họ có cung cấp được dữ liệu phát thải không. Thứ hai, ghi «cung cấp dữ liệu đã kiểm chứng» vào hợp đồng như một điều kiện để tiếp tục cung ứng. Thứ ba, xây một quy trình lưu giữ dữ liệu thay vì đi săn nó vào mùa khai báo. Nếu một nhà cung cấp không cung cấp được dữ liệu, hãy tính phương án thay thế sớm thay vì chờ đến sát hạn. Đưa ba việc này lên một lịch trình thoải mái hơn nhiều so với xử lý tất cả cùng lúc trong năm 2027.

Muốn đi qua từng ngành và từng nhà cung cấp một, hãy bắt đầu từ danh mục kiểm tra miễn phí, hoặc xem cách diễn đạt trong bảng thuật ngữ.